Recensies Hans Hulshof

Lees hier recensies van Hans Hulshof van boeken uit de collectie van de mediatheek.

Het puberende brein

Een kijkje in de hersenen van adolescenten
Dit prettig ogende boekje is een goed voorbeeld van het populariseren van wetenschap. Eveline Crone (1975) is universitair hoofddocent aan de Universiteit Leiden en is werkzaam binnen het Leiden Institute for Brain & Cognition (LIBC). Zij zette daar in 2005 het Brain & Development laboratorium op. Crone is in 2007 benoemd tot lid van De Jonge Akademie van de KNAW en haar onderzoek is beloond met een NWO-Vidi-subsidie. Crone promoveerde in 2003 aan de Universiteit van Amsterdam, zette haar onderzoek voort in de VS en kwam in 2005 terug naar Nederland. In Leiden zette ze het Brain & Development laboratorium op, waar met een functionele MRI-scan direct hersenactiviteiten worden gemeten bij kinderen vanaf acht jaar.

Lees de hele recensie


Zwakke lezers, sterke teksten?

Lezend leren op het vmbo

  Dit is een verslag van experimenteel onderzoek waarmee de effecten worden nagegaan op het tekstbegrip en de tekstwaardering van vmbo-leerlingen. De auteur ziet haar Utrechtse proefschrift als een brug, een verbinding tussen de wetenschap en de onderwijspraktijk. Ze wil met wetenschappelijke instrumenten verbetervoorstellen aandragen en ze wil tegelijkertijd laten zien dat de praktijk interessant en nuttig onderzoeksmateriaal kan verschaffen. Het proefschrift is opgedragen aan alle (toekomstige) vmbo-leerlingen: zij zijn niet alleen het object van dit onderzoek, maar ook de fundering van de brug die Land wil bouwen. Leesvaardigheid speelt een cruciale rol in de schoolcarrière van middelbare scholieren. De leerlingen moeten studieboekteksten lezen, begrijpen, leren en de leerstof reproduceren tijdens examens of toetsen. Er zijn leerlingen voor wie dit niet vanzelfsprekend is.

Lees hier de hele recensie

Tekstanalyse: methoden en toepassingen

Het nut van tekstanalyse
In veel sociaalwetenschappelijk onderzoek wordt gebruik gemaakt van teksten. Vaak blijkt de kwaliteit van dat onderzoek te lijden onder gebrekkige controle over de teksten die in het onderzoek gebruikt worden en dubieuze operationaliseringen van tekstvariabelen. Niet alleen onderzoekers is iets te verwijten op dit terrein, maar het is wel opvallend en natuurlijk jammer. Net zoals ik altijd pleit voor meer kennis over taal via de taalkunde, zo zou ik hier willen pleiten voor wat meer gezonde kennis over teksten via de (wetenschappelijke) taalbeheersing. Het zou de publieke discussie over deze onderwerpen in veel gevallen aanmerkelijk kunnen verheffen.

Lees de hele recensie

Alternative routes to teaching

Meer wegen die leiden tot een goed leraarschap

“The proliferation of alternative certification programs in response to district needs demonstrates the important link between teacher recruitment and preparation, on one hand, and the job market for teachers on the other. It is an obvious link but one that traditional university-based teacher-preparation programs appear to have lost sight of”. (p. 197/198)   Een probleem om na te gaan wat de effecten zijn van alternatieve trajecten die naar het leraarschap leiden, is het ontbreken van een consistente omschrijving van “alternatief traject”. Typeringen als “traditioneel” of “alternatief” dekken zelden de verschillen in de ervaringen van docenten met beide routes. “Alternatieve” trajecten kunnen variëren van vijfjarige masterprogramma’s tot zesweekse zomercursussen, met en zonder voorselectie. “Traditionele” trajecten kunnen variëren van BA-programma’s tot vijfjarige masterprogramma’s. Ga er maar aan staan, deze zowel positief als negatief te duiden wildgroei in de Verenigde Staten! Een goede les voor Nederland kan dit boek zeker opleveren, zoveel is duidelijk. In de jaren zestig werden de MO-opleidingen ook door enkele universiteiten verzorgd, naast de gewone doctoraalprogramma’s, ten einde iets te doen aan het grote lerarentekort. Ook zijn er lange tijd aparte MO-instituten geweest voor deeltijdstudenten. Dat heeft toen heel wat goede (ongetitelde) leraren opgeleverd. Ik moest daaraan terugdenken bij het lezen van dit boek.

Lees de hele recensie

Onderkenning en aanpak van leesproblemen en dyslexie

Beperkte toegang tot taal 
Dit boek vormt de neerslag van lezingen die gehouden zijn op het dertiende congres van de Stichting Dyslexie Nederland (SDN) op 20 oktober 2006 aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Het congres had tot doel te komen tot een optimale afstemming tussen onderwijs en zorg. De veertien lezingen, waarbij één in het Engels, werden omgewerkt tot boekhoofdstukken. De redacteuren zijn Ludo Verhoeven, hoogleraar Pedagogische wetenschappen aan de Radboud universiteit en directeur van het Expertisecentrum Nederlands in Nijmegen, en Hanneke Wentink, projectleider bij het Expertisecentrum Nederlands.

Lees de hele recensie

Zonder wrijving geen vooruitgang

Vernieuwing verdedigd
Onderwijsvernieuwing ligt al een tijd onder vuur. Dit boek biedt een historische, praktische en theoretische repliek uit onderwijsland. Twintig docenten, vakdidactici, historici en onderzoekers laten zien op welke problemen de onderwijsvernieuwingen een antwoord waren. Zo ontstaat een bont palet van opbrengsten, discussies en misstanden.

Lees hier de hele recensie

Wat werkt in de klas

Evidence based én research based: de waarde van aantoonbare effecten

Het gaat hier om een Nederlandse vertaling/bewerking van het boek Classroom instructions that work. Research-based strategies for increasing student achievement uit 2001.
Robert Marzano speelt een belangrijke rol in het vertalen van onderzoek en theorie naar de onderwijspraktijk. Hij is als senior fellow verbonden aan Mid-continent Research for Education and Learning (McREL) Institute in Aurora, Colorado. Onder zijn leiding werd een meta-analyse uitgevoerd op de onderwijsresearch van de laatste 35 jaar van de twintigste eeuw: ruim duizend verschillende onderzoeken van over de hele wereld. Daarbij zijn de resultaten van alle relevante onderzoeken met behulp van statistische methoden gemiddeld om tot algemene conclusies te komen: elf factoren op leerling-, leraar- en schoolniveau die van invloed zijn op de leerprestaties. In dit geval werd de factor ‘didactische aanpak’ in negen strategieën uitgewerkt. Zo lijkt de door velen gewenste koppeling tussen onderwijsonderzoek en onderwijspraktijk gerealiseerd.

Lees hier de hele recensie

Nederland meertalenland

Meertaligheid als verrijking

De Utrechtse taalkundige Jacomine Nortier geeft een beschrijving van meertaligheid in Nederland vanuit vier perspectieven: het perspectief van diverse overheden en beleidsmakers, het perspectief van het onderwijs, het perspectief van de taal zelf, en ten slotte het perspectief van de meertalige spreker. De auteur hoopt met dit zeker niet volledige overzicht de nieuwsgierigheid van de lezer te prikkelen. Ze voerde daartoe vele gesprekken met taalgebruikers en vertegenwoordigers van instanties

Lees hier de hele recensie 

Dat zoeken we zelf wel uit

Elke school een onderzoekende school

MESOfocus verschijnt viermaal per jaar en behandelt actuele thema’s voor en uit de praktijk van schoolmanagement en schoolorganisatie. De laatste tijd is er steeds meer aandacht voor het doen van onderzoek door docenten zelf op hun scholen. Door deregulering zijn scholen veel meer verantwoordelijk geworden voor hun eigen kwaliteit. Het onderwijs wordt er namelijk niet beter van als scholen simpelweg elders bewezen aanpakken uitvoeren. Vanuit dat perspectief is evidence based onderwijs dan ook een fictie, stellen Leenheer en Van Luin in het Voorwoord.

Lees hier de hele recensie

De Bijbel cultureel

Bijbels erfgoed en kunstzinnige verbeelding

Bijbelse verhalen en beelden doordesemen de kunsten van de twintigste eeuw.De taal van het heilige boek migreerde naar de seculiere cultuur.
Dit zijn twee typerende uitspraken van de hoofdredacteuren in hun Introductie. De inhoud van dit fraai uitgegeven boek is provocerend, ironisch, kritisch, geïnspireerd, gelovig, traditioneel: de uiteenlopende wijzen waarop bijbelse verhalen en poëzie, profetieën en brieven door de twintigste-eeuwse kunsten zijn verwerkt, vormen het onderwerp. Het lijkt een paradox, maar in de kunsten blijken Bijbel en een modernistische houding elkaar geenszins tegen te houden. De hoofdvraag van dit handboek is: hoe verwerken beeldende kunst, film, theater, muziek, pop en literatuur in de turbulente twintigste eeuw bijbelse verhalen en motieven? Ofwel: hoe put onze cultuur, argeloos of niet, uit het bijbelse erfgoed?

Lees hier de hele recensie

Memory

Alles over het geheugen

“Our memories might be less reliable than those of the average computer but they are just as capacious, much more flexible, and a good deal more user friendly.”
(Baddeley, Memory, p. 1)

Dit ‘memory book’ biedt in 16 hoofdstukken een vrij compleet beeld van wat er nu bekend is op het gebied van het geheugen. Mensen zijn altijd geïntrigeerd geweest door het geheugen en door het soms plotseling uitvallen ervan bij amnesie. Gelukkig is er zo langzamerhand voldoende bekend om experimenteel onderzoek naar het geheugen te verbinden met de rol ervan in het dagelijks leven. De wetenschappelijke kennis over de werking van het geheugen kan helpen een verklaring te geven voor die aspecten van het geheugen die voor de meeste mensen interessant en relevant kunnen zijn.

Lees hier de hele recensie

Bijzondere docenten

De leraar als bijzonder mens

Ter gelegenheid van de Dag van de Leraar (5 oktober 2009), de Nederlandse variant van de internationale World Teachers’ Day, verscheen dit boekje met een kort voorwoord van Ronald Plasterk. De auteurs zijn René van Kralingen, onderwijskundige aan de Hogeschool Rotterdam, en Jate Terpstra, docent Frans aan het Spinoza Lyceum in Amsterdam. Zij hebben twaalf ‘bijzondere’ docenten geïnterviewd en op hun school bezocht. Volgens hen zijn docenten bijzonder wanneer zij helemaal idolaat zijn van hun vak, altijd didactisch ontevreden blijven puzzelen aan opdrachten, lessen en presentaties en genieten van leerlingen. Daarnaast moeten zij leerlingen aan zich weten te binden en voor hen als voorbeeld dienen.

Lees hier de hele recensie

Curriculum 21

Naar een leerplan voor de toekomst

“Ultimately this book is to help all of us prepare our learners for their future” (p. X).

Bij nadere beschouwing van het traditionele, op vakken gebaseerde leerplan, overheerst vaak het gevoel alles al eens eerder gezien te hebben. Er zullen maatregelen genomen moeten worden om het onderwijs in primair en voortgezet onderwijs op de toekomst te richten door het uitdagender te maken voor de leerlingen. In Nederlands zijn we daar ook mee bezig, getuige vernieuwingsimpulsen als concept-contextrijk onderwijs, referentieniveaus en doorlopende leerlijnen van primair onderwijs tot hoger onderwijs. In de VS zit men ook niet stil.

“Curriculum 21 is the ideal guide for transforming our schools into what they must become: learning organizations that match the times in which we live”, staat op de achterkant van dit boek.

Waar bereid je je leerlingen op voor? Op 1973? Op 1995? Kun je oprecht stellen dat je het curriculum en het onderwijsprogramma dat je uitvoert je leerlingen voorbereidt op 2015 of 2020? Of zelfs op vandaag of morgen?

Lees hier de hele recensie

Leren en onderwijzen

Het vakmanschap van de leerkracht van twee kanten

Is dit een nieuwe ‘Ebbens’ na zo’n 15 jaar? Nee, bij nader inzien is het toch een geheel ander boek, geschreven door twee ervaren onderwijskundigen met een APS-achtergrond.

Het boek bestaat uit twee gedeelten, twee ‘gezichten’, een theorie- en een praktijkdeel, waarvoor je het boek letterlijk moet omdraaien: Over de theorie van leren en Over de praktijk van onderwijzen.

Lees hier de hele recensie

Te gezellig in de les

Zoiets doet mijn kind niet

Niet geheel zonder reden pleiten de auteurs in dit boekje voor een betere samenwerking tussen ouders, leraren en school. Maar al te vaak verwijten deze drie belanghebbende instanties elkaar van alles en daar is het onderwijs niet bij gebaat. Zo krijgen ouders van scholen het verwijt dat zij de feitelijke oorzaak zijn van de ordeproblemen, omdat zij hun kinderen niet goed opvoeden. Ouders klagen erover dat zij onkundig worden gehouden van de problemen die op school spelen.

Lees hier de hele recensie

Reggae & ratelslangen en Linguistics at school

Over de uitdagingen van wetenschappers

Dit keer aandacht voor twee recent verschenen boeken met als gemeenschappelijk element dat het gaat om wetenschappers die behalve gedrevenheid vooral lef tonen om een gesteld doel na te streven. Of het nu gaat om Berberwoorden, het brein van pubers, levensgevaarlijke slangen of taalkunde in het voortgezet onderwijs, het zijn allemaal succesvolle onderzoeksgebieden.

Lees hier de hele recensie


How to assess higher-order thinking skills in your classroom

Denken getoetst

Dit is weer zo’n interessant, goed onderbouwd en praktisch ASCD-boekje. ASCD staat voor Association for Supervision and Curriculum Development (maar liefst 160.000 leden in 148 landen, kijk op www.ascd.org).

De auteur (een onderwijsconsultant en ex-docent uit Montana) wil docenten helpen bij het toetsen, beoordelen of evalueren (assess) van complexe denkvaardigheden. Vooraf legt zij in het eerste hoofdstuk de principes van beoordelen in het algemeen en van hogere orde denkvaardigheden in het bijzonder uit. Vervolgens beschrijft zij aspecten van hogere orde denkvaardigheden in het onderwijs en geeft zij veel voorbeelden van het beoordelen van die aspecten. Hoe maak je dat denken zichtbaar en daarmee toetsbaar? In het taalonderwijs is tekstbegrip redelijk goed te beoordelen, maar problematisch wordt het wanneer het gaat om verwerking en beoordeling van de tekstinhoud: vragen bij de tekst, een sorteertaak?

Lees hier de hele recensie.

Docent van nu

Handleiding voor lerende docenten

De auteur, oud-medewerker van het ICLON, is senior trainer-coach bij en oprichter van OsmoConsult (“Maatwerk in trainen, coachen en opleiden”). Hij publiceerde in 2009 (samen met Herberd Prinsen) het boek Pubers van nu (Bohn Stafleu van Loghum).
Het informatieve Voorwoord is geschreven door Jan van Driel, die besluit met de zin “dit boek is een aanwinst voor iedereen die een lerende docent wil zijn”.

Lees hier de hele recensie.

Anders kijken naar het Studiehuis

Zeven redenen waarom het studiehuis mislukte

Dit is de handelseditie van het proefschrift waarop Thérèse Carpay (1946) op 15 juni vorig jaar is gepromoveerd aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Promotores waren Jules Pieters en Wiel Veugelers. Het proefschrift gaat over de vraag waarom grootschalige onderwijsvernieuwingen gaandeweg de rit vaak veel van hun maatschappelijk draagvlak verliezen. Als onderzoekscasus is gekozen voor de ontwikkeling van het studiehuis als pedagogisch-didactische vernieuwing van de tweede fase van het voortgezet onderwijs in de periode 1991-1998.

Lees hier de hele recensie.

What expert teachers do

Een taal voor professionele praktijkkennis

“Teaching is clearly complex when meanigful learning is the goal”. (p. 217)

Er bestaat onder docenten geen traditie om zoals in andere beroepen gebeurt op inzichtelijke manier te spreken over hun praktijkkennis. Die professionele praktijkkennis is echter wel van groot belang. Niet alleen om de expertise te herkennen en bespreekbaar te maken binnen de beroepsgroep en daarbuiten, maar ook om te communiceren op een manier die het niveau van tips en trucs ontstijgt als enige uiting van expertise. John Loughran, hoogleraar aan Monash University in Melbourne, wil vanuit zijn rijke ervaring die gedeelde praktijkkennis in een gemeenschappelijk jargon gieten door enkele cruciale aspecten van professionele kennis te bespreken.

Lees hier de hele recensie.

Handboek voor leraren

Van oppasser uitgroeien tot meester-beïnvloeder

De auteurs willen met dit handboek voorzien in de behoefte aan gereedschap waarmee de toekomstige docent theorie en praktijk leert verbinden om de lessen verantwoord vorm te geven. Geerts is lerarenopleider en adjunct-afdelingshoofd Talen aan de NHL Hogeschool, Van Kralingen is lerarenopleider, docententrainer en onderwijsadviseur bij Onderwijsbureau Van Kralingen. Beiden zijn onderwijskundigen, respectievelijk afgestudeerd in Groningen en Leiden.

Het boek bestaat uit vier delen, corresponderend met vier hoofdvragen:

A. Hoe onderwijs ik mijn leerlingen?

B. Hoe kan ik effectief met groepen werken?

C. Hoe ziet mijn school eruit?

D. Hoe ontwikkel ik mezelf als leraar?

Lees hier de hele recensie.

Handboek academisch schrijven

Steun in de rug voor academische schrijvers

Er zijn nogal wat boeken verschenen over academisch schrijven in de afgelopen decennia. Zelf vond ik de handleiding van H.A.J.M. Lamers, Hoe schrijf ik een wetenschappelijke tekst? uit 1979 (5 de herziene druk 1989) altijd een bruikbaar hulpmiddel. Zoals alle handleidingen in die tijd was de benadering vooral product gericht met veel voorbeelden. Dat is wel veranderd. Nu zijn dergelijke boeken vooral proces gericht, met veel procedures en wat minder voorbeelden.

De Jong (1960) studeerde Nederlands in Utrecht en is sinds 2007 coördinator van het Academisch Schrijfcentrum Nijmegen (ASN) van de Radboud Universiteit Nijmegen en is in 2006 gepromoveerd op onderzoek naar scriptiegesprekken. Jaarlijks komen er zo’n 750 studenten langs bij het ASN omdat ze extra begeleiding willen bij hun academische schrijfopdrachten. Vaak gaat het dan om een onvoldoende uitgewerkt scriptieplan: onderwerpen zijn onvoldoende afgebakend, hoofdvragen niet precies genoeg geformuleerd en deelvragen passen niet goed bij de hoofdvraag.

Lees hier de hele recensie.

 
Laatst Gewijzigd: 22-11-2011