“Filosofie?! Is dat niet iets voor depressieve mannetjes uit de oudheid?” Dat was de reactie die ik en onvermijdelijk ook vele anderen kregen toen zij hun vrienden en familie vertelden dat zij zich hadden ingeschreven voor een LAPP-Top Wijsbegeerte. Maar hier is niets van waar. Filosofie is een actueel en eeuwig interessant onderwerp, iets wat maar weer bewezen werd in de colleges die ik de afgelopen weken heb gevolgd. Hierin leerden wij hoe Super Mario en engelen eigenlijk hetzelfde zijn en hoe Wilders zijn allereerste stap naar heiligverklaring heeft gezet.
Terwijl wij ons bogen over de eeuwenoude vragen van het leven zoals: ‘Zijn wij hersenen op sterk water verbonden aan een supercomputer?’, ‘Bestaan er “flitsdingen”?’ en ‘Ben ik nog wel ik als ik in een eekhoorn verander?’ vonden we iedere keer weer een nieuw perspectief om naar dingen te kijken en realiseerden ons maar weer eens hoe weinig we eigenlijk over dingen nadachten in het gewone leven.    

“Ik denk dus ik ben” en “Je kunt aan alles twijfelen” leerden wij van Descartes, maar in hoeverre kun je dat dan nog geloven? Want kun je daar dan ook niet aan twijfelen?                

Het zien van de film eXistenZ gooide ons hele realiteitsbesef nog verder overhoop en dit verergerde alleen maar toen wij erop gewezen werden hoe er ook andere manieren van bestaan waren. Hier deed Alice in Wonderland haar intrede of beter gezegd de wereld die zij bezocht. In hoeverre kunnen we zeggen dat zo’n dergelijke wereld bestaat, want kunnen er geen andere manieren van bestaan zijn dan alleen degenen die wij kennen? We waren er al achter dat de inhoud van een schilderij of boek een andere manier van bestaan had dan bijvoorbeeld Eikenboom 323 uit Australië. En op welke manier bestonden gedachten dan? En dat terwijl ik voor dat noemenswaardige college altijd had gedacht dat bestaan simpelweg bestaan was en dat er maar één manier was van bestaan.                

Kortom, ik verlaat dit LAPP-Top met tientallen vragen en maar één antwoord en één weetje. Het antwoord op de vraag wat de relatie is tussen de volgende acht woorden: kind, paard, varken, wonder, televisieprogramma, vuur, muziekstuk en weer (veel succes om daar achter te komen) en ik heb het beste scrabblewoord in de geschiedenis van de mensheid geleerd: incommensurabiliteitshypothese. Sarah Köbben   Het programma Wijsbegeerte was een zeer uitgebreid programma waarin je elke les weer werd uitgedaagd om outside je oude vertrouwde ‘box’ te denken. Voor mij was Wijsbegeerte geheel nieuw. Ik had nog nooit een les filosofie gehad en het opende voor mij dan ook geheel nieuwe werelden, de een soms nog gekker dan de ander! Omdat Wijsbegeerte helemaal nieuw voor mij was, had ik soms (lees vaak) wel een gefrustreerd gevoel. Ik ben gewend op school om alles te begrijpen en het zodanig te reproduceren dat anderen om mij heen het ook begrijpen. In de eerste paar lessen was dit dan ook wel moeilijk, dit ‘nieuwe denken.’ Vanaf de derde les stond ik veel meer open voor andere gedachten, denkwijzen en opmerkingen. Dit was een geweldig gevoel en vanaf dat moment snapte ik ook waarom mensen filosofie zouden willen gaan studeren.                                        

In het programma hebben we naast de grondleggers van de filosofie ook de wat modernere filosofen behandeld. Dit zorgde voor goede afwisseling. De vergelijkingen, gevonden door de docent, met eekhoorntjes en eikenboom 323 maakten de colleges wat lichter en zorgden naast het geluid van krakende hersenen ook voor heel wat gelach. Al met al ben ik erg blij dat ik aan dit LAPP-Top heb mee mogen doen en ik heb ontzettend veel nieuwe dingen geleerd die ik niet had willen missen!   Eekhoorns, engelen en eieren   ‘Stel; ik verander hier *poef* in een eekhoorn, ben ik dan nog steeds dezelfde?’   Dit is een van de inspirerende voorbeelden waarmee we bij wijsbegeerte op zoek gingen naar antwoorden op de vraag; Wat zijn dingen?   Onze hele wereld bestaat uit grote en kleine dingen. Volgens Aristoteles bestaan al die dingen uit vorm en materie, en hieruit is een hiërarchie op te maken, het Scala Rerum. Mensen staan relatief hoog op de ladder der dingen want wij hebben meer vorm dan bijvoorbeeld bomen en eekhoorns.  Engelen staan zelfs nog een treetje hoger dan de mens.  

Engelen hebben meer vorm en zijn, volgens Aristoteles, perfecter. Zij kunnen bijvoorbeeld op twee plaatsen tegelijk verschijnen, iets wat normale dingen niet kunnen. Dit bracht ons echter op een ander soort dingen; virtuele dingen. Want zijn willekeurige dingen op televisie ook niet op meerdere plekken tegelijkertijd te zien? Betekent dit dat soapsterren op gelijk niveau staan met engelen?   Als twee dingen exact hetzelfde zijn, betekent dit dat ze samenvallen? Voor dingen op televisie is dit gemakkelijker te accepteren dan voor bijvoorbeeld twee eieren. Je kunt natuurlijk beweren dat het verschil tussen twee dingen de ruimte is waarin zij zich bevinden. Geldt dit ook voor pixels op een scherm, ontstaan deze niet uit energie-impulsen van dezelfde bron?   Maar misschien is er wel helemaal niet zoiets als een hiërarchie van de werkelijkheid, en delen mensen zelf de wereld in. Het kan zelfs zo zijn dat dingen alleen bestaan zoals wij ze waarnemen, en dat mensen zelf eigenschappen aan dingen toevoegen. Want bestaan dingen wel als niemand ze waarneemt? Lianne