In het programma Sterrenkunde krijg je een rondleiding door het heelal, waarbij je de onderwerpen tegenkomt die in de moderne sterrenkunde worden bestudeerd. De tour zal lopen van het zonnestelsel tot het verste heelal, van het prille begin tot het heden en zal ingaan op de meest actuele aspecten van de huidige sterrenkunde. Ook zullen jullie zelf aan de slag gaan. Hoe weten we de grootte en afstand van de maan en planeten? Hoe ver weg staan die sterren nu eigenlijk...? En hoe kun je de massa van een zwart gat meten?

College I (woensdag 18 januari 2012, 15.00-17.00 uur)
Docent: Dr. Joop Schaye
De Melkweg: en andere sterrenstelsels De zon, net zoals de duizenden sterren aan de hemel, bevindt zich in een soort ‘eiland’ van de sterren – de melkweg. Er blijken miljarden van deze sterrenstelsels in het heelal te bestaan. In dit college wordt uitgelegd hoe deze eilanden zijn ontstaan en hoe ze tot hun huidige toestand zijn geëvolueerd.

College II – (woensdag 25 januari 2012, 15.00-17.00 uur)
Docent: Dr. Ignas Snellen
Planeten buiten ons zonnestelsel: Al lang hebben astronomen zich afgevraagd of er rond de sterren aan de hemel net zulke planeten draaien zoals de aarde om de zon. We leven in spannende tijden, want er voltrekt zich een heuse revolutie in de studie naar deze 'extra-solaire' planeten. In deze les worden de detectiemethodes besproken, en een overzicht gegeven van de stand van zaken. De meeste objecten blijken nog absoluut niet op die in ons eigen zonnestelsel te lijken, maar men komt steeds dichterbij de ontdekking van mogelijk 'aardachtige' planeten. Er zijn vergaande plannen om deze dan nader te onderzoeken op het voorkomen van leven.

College III – (woensdag 1 februari 2012, 15.00-17.00 uur)
Docent: Prof.dr. Ewine van Dishoeck Gas en Straling in de interstellaire ruimte Sinds 15 jaar hebben astronomen overtuigend bewijs dat gas-rijke, Jupiter-achtige planeten rond andere sterren cirkelen (College 1). Meer dan 500 zogenaamde exoplaneten zijn inmiddels ontdekt. Maar hoe worden deze planeten gevormd, en hoe gewoon is het dat planetenstelsels ontstaan? Lijken ze op ons eigen zonnestelsel, of zijn ze juist heel anders? Wat is de chemische samenstelling van het materiaal (water, organische verbindingen) waaruit de planeten worden gevormd? Immers, de elementen in ons lichaam, zoals koolstof en zuurstof, zijn gemaakt door kernfusie van waterstof en helium in het inwendige van sterren ('wij zijn allemaal sterrenstof'). Vervolgens worden in de extreem ijle ruimte tussen de sterren meer complexe verbindingen worden gevormd. Dankzij nieuwe krachtige telescopen kunnen astronomen deze eeuwenoude vragen nu eindelijk te lijf gaan.  

College IV – (woensdag 8 februari 2012, 15.00-17.00 uur)
Docent: Dr. Anthony Brown
De hemel in 3D: Werkcollege/practicum I Een fundamenteel probleem in de sterrenkunde is het meten van afstanden. We kunnen misschien wel heel precies meten waar een object zich aan de hemel bevindt, maar hoe kunnen we achterhalen hoe ver weg het staat? Daar gaat deze middag over. Jullie gaan zelf aan de slag om uit te vinden hoe groot de aarde is, wat de afstand tot de maan is, tot de zon, en tot de dichtstbijzijnde sterren. We bespreken de ambitieuze missie 'Gaia' van het Europees Ruimtevaart Agentschap die tot doel heeft om een 3D kaart van de hele melkweg te maken.

College V – (woensdag 15 februari 2012, 15.00-17.00 uur)
Docent: Dr. P. van der Werf
Zwarte gaten: Zwarte gaten behoren tot de meest fascinerende objecten in het heelal. Alhoewel Albert Einstein niet dacht dat ze daadwerkelijk zouden bestaan (terwijl zijn beroemde relativiteitstheorie dit wel logischerwijs toeliet), zijn er nu zeer sterke aanwijzingen dat ze overal in het heelal voorkomen. Misschien wel het belangrijkste bewijs komt van het centrum van ons eigen melkwegstelsel, waar een superzwaar zwart gat blijkt te zitten. In het verre heelal kunnen zwarte gaten enorme energieën opwekken, die zulke sterke straalstromen veroorzaken dat ze tot ver buiten hun sterrenstelsel kunnen reiken.  

College VI – (woensdag 7 maart 2012, 15.00-17.00 uur)  
Docent: Prof.dr. V. Icke
Het twee- en drie-lichamen probleem:  Werkcollege/practicum II   Tijdens dit practicum gaan jullie zelf de massa van het superzware zwarte gat meten in het centrum van ons melkwegstel. De sterren in de omgeving van het centrum blijken met enorme snelheden om een onzichtbaar object te bewegen!  Hoe weten we nu zeker dat dit inderdaad een zwart gat is? We geven ook voorbeelden hoe ingewikkeld het wordt als je in plaats van twee lichamen de werking tussen drie lichamen beschrijft. Er is dan opeens geen eenduidige oplossing meer.  

College VII – (woensdag 14 maart 2012, 15.00-17.00 uur)
Docent: Dr.H. Hoekstra
Kosmologie: De ontdekking van de uitdijing van het heelal maakte voorgoed een einde aan het beeld van een statisch, eeuwigdurend heelal, en wierp geheel nieuwe vragen op. We denken dat het heelal is begonnen met een Oerknal (de Big Bang). Maar wat is het uiteindelijke lot van het heelal?

Excursie (eind maart, datum in overleg vast te stellen) – (woensdag 21 of woensdag 28 maart 2012, ca. 9.00-18.00 uur) Excursie naar de radiotelescopen van Westerbork en Dwingeloo Nederland heeft altijd voorop gelopen in de radiosterrenkunde. De Dwingeloo radio-telescoop was enige tijd de grootste ter wereld en heeft onze gehele Melkweg in kaart gebracht. De Westerbork-telescopen behoren nog steeds tot de beste en gevoeligste ter wereld. Vandaag maken we kennis met radiosterrenkunde, voeren we enkele metingen uit met de Westerbork-telescopen, en horen we over LOFAR, de toekomstige radiotelescoop waarmee Nederland opnieuw de leiding in de internationale radiosterrenkunde hoopt te nemen.  

Quotes van deelnemende scholieren:
“Sterrenkunde interesseert mij, omdat een groot deel in de toekomst ligt. Er valt nog zoveel te ontdekken. We weten eigenlijk maar weinig over het heelal, het lijkt mij leuk om daar theorieën over te bedenken.”

“Sinds ik Het Universum van Stephen Hawking heb gelezen ben ik helemaal geobsedeerd door sterrenkunde, natuurkunde, ruimtevaart en alles wat daaromheen zit.”